Một hòn đảo không thể sống nếu không có cảng. Ở đây, cảng đã đổi vị trí nhiều lần theo lịch sử.
Cảng cổ nằm khắp bờ biển
Dấu vết thương cảng cổ được tìm thấy ở nhiều điểm quanh đảo, phần lớn nay đã bị bồi lấp hoặc ngập.
Chúng cho thấy hòn đảo từng là mắt xích trong mạng lưới thương mại nối Ai Cập, Tiểu Á và biển Aegea.
Vì sao cảng dịch chuyển
Trầm tích từ sông bồi lấp cửa cảng, động đất làm thay đổi bờ, và nhu cầu về độ sâu tăng theo kích thước tàu.
Một cảng phục vụ tàu buồm cổ không thể phục vụ tàu container, nên vị trí phải đổi chứ không chỉ mở rộng.
Cảng thương mại chính
Cảng hàng hoá lớn nhất nằm ở bờ nam, xử lý phần lớn hàng nhập khẩu của đảo.
Vì gần như mọi thứ đều nhập, hoạt động của cảng này ảnh hưởng trực tiếp tới giá hàng trên kệ.
Cảng ở bờ bắc
Bờ bắc có một cảng cổ hình móng ngựa rất được biết tới, nay chủ yếu phục vụ thuyền nhỏ và nhà hàng.
Hoạt động hàng hoá của phía bắc diễn ra ở một cảng khác lớn hơn về phía đông.
Đội tàu mang cờ đảo
Đảo là một trong những nơi đăng ký tàu biển lớn, với đội tàu treo cờ vượt xa quy mô kinh tế của nó.
Điều này tạo ra cả một ngành dịch vụ hàng hải: quản lý tàu, bảo hiểm, luật và tuyển dụng thuyền viên.
Vì sao chủ tàu chọn đăng ký ở đây
Khung pháp lý theo tiêu chuẩn châu Âu, chế độ thuế đặc thù cho vận tải biển và hệ thống dịch vụ sẵn có.
Ngành này đóng góp đáng kể vào nền kinh tế mà phần lớn người dân không nhìn thấy, vì nó diễn ra trong văn phòng chứ không trên bến.
Tàu du lịch ghé cảng
Tàu du lịch cỡ lớn ghé các cảng ven biển theo mùa, mang theo lượng khách lớn trong một ngày.
Kiểu khách này chi tiêu ít hơn khách lưu trú nhưng đến với số lượng lớn, nên tác động lên các điểm tham quan trong ngày ghé là rất rõ.
Việc cân bằng giữa doanh thu và áp lực lên khu phố cổ là chủ đề được bàn ở nhiều cảng Địa Trung Hải, không riêng ở đây.
Bến du thuyền
Có vài bến du thuyền hiện đại với chỗ neo cho tàu lớn, gắn với khu căn hộ và nhà hàng.
Chúng nhắm vào phân khúc khách quốc tế và là một phần của chiến lược chuyển du lịch lên phân khúc cao hơn.
Phà chở khách
Tuyến phà chở khách đi các nước lân cận từng tồn tại, ngừng, rồi được khôi phục theo từng giai đoạn.
Vận tải hành khách bằng đường biển khó cạnh tranh với máy bay giá rẻ, nên các tuyến này luôn phụ thuộc vào trợ giá và vào mùa du lịch.
Cảng cá nhỏ
Rải rác quanh đảo có các bến cá nhỏ với đê chắn sóng và vài chục thuyền.
Chúng phục vụ nghề cá ven bờ, và nhiều bến có quán ăn ngay tại chỗ bán chính mẻ cá vừa về.
Hải quan và nhập hàng
Vì đảo thuộc khối thị trường chung châu Âu, hàng từ các nước thành viên đi vào với thủ tục đơn giản hơn nhiều so với hàng từ ngoài khối.
Điều này định hình luồng hàng: một phần lớn hàng nhập đi qua các cảng châu Âu khác trước khi tới đảo.
Cứu hộ và an toàn hàng hải
Vì nằm giữa các tuyến di chuyển đông đúc, đảo có trung tâm điều phối tìm kiếm cứu nạn phụ trách một vùng biển rộng.
Nhiệm vụ gồm cả sự cố tàu thương mại lẫn các vụ liên quan tới tàu thuyền chở người vượt biển, và công việc này tăng mạnh trong những năm gần đây.
Neo đậu ngoài khơi
Vào những thời điểm nhất định, có thể thấy nhiều tàu neo chờ ngoài khơi bờ nam.
Chúng chờ lượt vào cảng, chờ lệnh hàng hoặc tiếp nhiên liệu, và số lượng tàu neo là chỉ dấu khá tốt về tình hình thương mại khu vực.
Vị trí trên tuyến hàng hải
Đảo nằm không xa các tuyến nối kênh đào phía nam với các cảng châu Âu.
Vị trí đó là nền tảng cho tham vọng trở thành trung tâm dịch vụ hàng hải khu vực, dù về sản lượng container thì đảo không cạnh tranh với các cảng lớn hơn.
Khí đốt ngoài khơi
Các mỏ khí được phát hiện trong vùng biển phía nam đã mở ra triển vọng mới cho hạ tầng cảng và năng lượng.
Việc khai thác đòi hỏi đầu tư lớn và phụ thuộc vào thoả thuận với các nước láng giềng, nên tiến độ chậm hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu.
Hỏi đáp
Vì sao cảng cổ không còn dùng?
Vì bồi lấp, thay đổi bờ và vì tàu hiện đại cần độ sâu lớn hơn.
Đảo có đội tàu lớn không?
Có. Đội tàu treo cờ đảo lớn hơn nhiều so với quy mô kinh tế của nó.
Có phà đi nước khác không?
Có theo từng giai đoạn, nhưng khó cạnh tranh với máy bay giá rẻ.
Khí đốt ngoài khơi đã khai thác chưa?
Đã phát hiện mỏ, nhưng khai thác đòi đầu tư lớn và tiến độ chậm.